Aile Bilgilendirme

Bir çocuk eğer başkalarının söylediklerini anlamakta (alıcı dil) veya duygularını, düşüncelerini yeterli düzeyde sözel olarak aktarmakta (ifade edici dil) güçlük yaşıyorsa, bu bir dil bozukluğudur. Eğer bir çocuk konuşma seslerini doğru veya akıcı bir şekilde üretmekte zorluk yaşıyorsa o zaman bu bir konuşma bozukluğudur. Dil ve konuşma güçlükleri ana hatlarıyla beş alt grupta toplanmıştır: Artikülasyon Bozukluğu Akıcı Konuşma Bozukluğu Gelişimsel Dil Bozuklukları Ses Bozuklukları Edinilmiş Dil Bozuklukları →Ayrıca gecikmiş konuşma ve afazi görülmektedir. Artikülasyon Bozukluğu Artikülasyon; dil, dudak, alt çene, dişler ve damağın işbirliği halinde çalışarak anlamlı oral semboller oluşturma süreci olarak tanımlanmıştır. Artikülasyon Bozukluğu Okul çağı çocukları arasında en yaygın problem olarak nitelenmiştir.Bu probleme sahip çocuklar, kendi dillerindeki konuşma seslerinin üretiminde güçlük çekmektedirler. Yani; Bir çocuğun konuşmasında, bir ses yerine başka ses kullanma, ses düşürme – ekleme, arka sesleri (k, g) öne getirme (t, d), ya da sürtünmeli sesleri (f, v, s, z, ş, j) dudak sesi olarak çıkarma (t, d, p, b) gibi hata örüntüleri varsa; ve çocuk seslerin ulanmasında ve çıkarılmasında yaşından beklenilenlerden çok fazla ayrılık gösteriyorsa, artikülasyon bozukluğu var denilir. Artikülasyon Bozukluğunun Düzeltilmesi Bu bozukluğun düzeltilmesi, önce doğru bir tanılamayı gerektirir. Tanılama, fonolojik testler ve çeşitli gözlemler aracılığıyla yapılır. Bu yollarla hangi seslerin üretiminde hata olduğu saptanır. Saptanan sorunların ya tamamı ortadan kaldırılır ya da etkisini azaltma yoluna gidilir. Artikülasyon Bozukluğunun Düzeltilmesi Sorunu gidermede çocuğu bu problemin farkına vardırmak ve düzeltilmesi için istekli hale getirmek en temel aşamadır. Çocuğun söylediği yanlış seslerin doğrusu öğretmen tarafından çocuğa dinletilerek aradaki fark gösterilebilir. Artikülasyon Bozukluğunun Düzeltilmesi İkinci aşamada çocuğun bozuk çıkardığı seslerden farkına vardıkları ele alınır ve doğrusunu nasıl çıkaracağı öğretilir. Bunun için de işitme eğitimi kullanılır. Yanlış seslerin doğrusu çocuğa dinletilerek, beynin işitme merkezinde bu sesin yer etmesi sağlanır. Artikülasyon Bozukluğunun Düzeltilmesi Doğru çıkarılan seslerin pekiştirilmesi de önemlidir. Bunun için çocuk çıkarmayı öğrendiği sesi ayrı ses şeklinde olduğu gibi anlamsız heceler içinde kullanarak da pekiştirebilir. Artikülasyon Bozukluğunun Düzeltilmesi Diğer bir aşama ise, sesin doğru çıkarılması için öğretilen sesin konuşma sesi içerisinde kullanılmasını sağlamaktır. Ses önce kelime, sonra da cümle içerisinde rahat kullanılır hale getirilir. Böylece günlük yaşamda iletişimde kullanılmaya başlanır.

Disleksi (okuma sorunu) öğrenme bozukluğu ile eşanlamlı olarak ve bazen konuşma, dinleme ve anlama yetilerindeki sorunları içerecek şekilde geniş bir anlamda kullanılır. Disleksi, zekası normal ya da normal üstü olan,herhangi bir duyusal, nörolojik, fiziksel, ruhsal ve kültürel özrü olmayan okuma, yazma, matematik,kendini ifade etme, düşünme, zaman ve mekanda yönelme alanlarından biri veya birkaçında yetersizliğe yol açan bir bozukluktur. Sınıflandırılması: Okuma bozukluğu (Disleksi) Okuma bozukluğu, diğer adı ile disleksi, okumada belirgin hataların görüldüğü bir bozukluktur. Çocuk ilkokul çağına geldiğinde okumaya başlarken özellikle şekil, geometrik yapı ve çizim olarak birbirine benzeyen harfleri karıştırmaya başlar. Okuma güçlüğünde görülebilecek okuma hataları: Harfleri yanlış okuma ve birbirine karıştırma Okurken harf atlama, harfleri okumama Bazı kelimeleri atlama ya da eksik okuma Kelime içinde harflerin yerini değiştirme (‘en’ yerine ‘ne’) Okurken sık sık durma Yavaş okuma Okumaya cümlenin sonundan başlama Aritmetik Bozukluğu (Diskalkuli) Ortada zihinsel bir problem olmadığı halde sayı ve sembolleri kavrama, matematiksel işlemleri gerçekleştirme ve ilişkilendirmede güçlük yaşatan özel öğrenme bozukluğudur. Toplama, çıkarma, çarpma, bölme gibi temel matematik işlemlerinde (soru çok basit olsa dahi) zorlanma, uzun süre düşünmek zorunda kalma. Matematik problemlerinde sonuca ulaşmayı sağlayan işlem sırasını oluşturamama. Çarpım tablosunu ezberleyememe veya birkaç gün içinde unutma. Hafıza problemleri yaşayarak, çok basit hesap hataları yapma. Matematiksel sembolleri birbiri ile karıştırma. Sağ-sol kavramını öğrenememe veya sürekli bu konuda hata yapma. Dikkat bozukluğu, konsantre Yazılı Anlatım Bozukluğu (Disgrafi) Yazı yazma için dinleme, akılda tutabilme, anlama ve kasların düzgün çalışması gibi bir grup çalışmanın başarılı bir şekilde gerçekleşmesi gerekmektedir. Disgrafi problemi olan çocuklar motor beceri, görsel ve işitsel algı problemleri yaşarlar. Buna bağlı olarak kelimeleri yazarken harfleri yanlış, eksik veya ters yazma gibi sorunlarla karşılaşırlar.

Kişinin organize olmada güçlük çekmesi, dikkatinin kolay dağılması, konsantre olmada güçlük çekmesi olarak tanımlanabilir. Burada önemli olan, bu becerileri yaşından, sosyal ve kültürel özelliklerinden beklenen ölçüde yapamamasıdır. Hareketli, aceleci, çok konuşkan olma durumudur. Dikkat eksikliğinde olduğu gibi burada da kişinin yaşı, sosyal ve kültürel çevresi göz önünde bulundurularak karar verilir. Bileşik Tip (Dikkat Eksiliği ve Hiperaktivite Bozukluğu): Her iki rahatsızlığın da belirtilerinin görüldüğü tiptir. Derslerine odaklanmakta zorlanır. Dikkat Eksikliği Bozukluğu belirtileri kendini göstermeye başlar. Çocuklar hoşlarına giden etkinliklerde dikkatlerini uzun süre sürdürebilirler veya dağılsa bile hemen toplarlar. Sevdiği programı kesintisiz izlemesi veya dikkati dağılsa bile hemen toplayabilmesi, sıkıntısı çekmediğinin belirtisi değildir. Bilgisayar veya televizyona verilen dikkat yüzeysel dikkat olarak nitelendirilir ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu yaşayan kişiler bu tip uyaranlara dikkatlerini toplamakta zorlanmazlar. Esas zorlandıkları alan, sahip oldukları görev ve sorumluluklara dikkatlerini yöneltmektir. DEHB tedavisinde kullanılan yöntem ve teknikler: İlaç Kullanımı DEHB tedavisinde en sık kullanılan yöntemlerden biri ilaç tedavisidir. Çoğu çocuk için ilaç kullanımı hiperaktivite ve dürtüselliği dengelerken dikkat oranlarında da artışa neden olur. İlaçlar DEHB’yi tedavi etmez, belirtilerini kontrol altına alır. Özel Eğitim DEHB yaşayan çocukların özel eğitime ihtiyaçları vardır. Dikkat sürelerini uzatmak için veya dürtüselliklerini kontrol almak için uzmanlar tarafından yapılandırılmış bir eğitim süresinden geçmeleri gerekir. Karma Teknikler DEHB tedavisinde karma teknikten bahsedilen ilaç tedavisi, eğitim ve psikoterapilerin bir arada kullanılmasıdır. Günümüzde en geçerli DEHB tedavisinin karma teknik olduğu düşünülmektedir. Bunun nedeni, çocuğun tek bir alanda değil, ihtiyaç duyduğu her alanda destekleniyor olmasıdır. Derslerine odaklanmakta zorlanır. Dikkat Eksikliği Bozukluğu belirtileri kendini göstermeye başlar. Çocuklar hoşlarına giden etkinliklerde dikkatlerini uzun süre sürdürebilirler veya dağılsa bile hemen toplarlar. Sevdiği programı kesintisiz izlemesi veya dikkati dağılsa bile hemen toplayabilmesi, sıkıntısı çekmediğinin belirtisi değildir. Bilgisayar veya televizyona verilen dikkat yüzeysel dikkat olarak nitelendirilir ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu yaşayan kişiler bu tip uyaranlara dikkatlerini toplamakta zorlanmazlar. Esas zorlandıkları alan, sahip oldukları görev ve sorumluluklara dikkatlerini yöneltmektir.